Η άποψη της Καλλιόπης Γιακουμή-Κουγιώνη για το βιβλίο
“Οι Γερανοί Πετούν Νότια”
Συγγραφέας: Lisa Ridzen
Εκδόσεις Μεταίχμιο❗Μια Ωδή στην Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια
✍ Το μυθιστόρημα «Οι γερανοί πετούν νότια» (Tranorna flyger söderut) της Σουηδής κοινωνιολόγου Lisa Ridzén, το οποίο κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο, αποτελεί ένα από τα πιο καθηλωτικά λογοτεχνικά ντεμπούτα των τελευταίων ετών. Το βιβλίο ξεπερνά τα όρια μιας απλής εξιστόρησης για τα γηρατειά.
.
Μετατρέπεται σε μια οικουμενική, βαθιά συγκινητική σπουδή πάνω στην απώλεια της αυτονομίας, το βάρος των ανείπωτων συναισθημάτων και την αναπόφευκτη φθορά του χρόνου.
✍ Η πλοκή μάς μεταφέρει στο παγωμένο και απομονωμένο τοπίο της επαρχιακής βόρειας Σουηδίας, στην περιοχή Jämtland. Εκεί συναντάμε τον 89χρονο Μπου (Bo), έναν περήφανο πρώην κυνηγό και εργάτη, του οποίου η καθημερινότητα έχει περιοριστεί δραματικά λόγω της σωματικής του κατάρρευσης. Με τη σύζυγό του, Φρεντρίκα, να βρίσκεται ήδη σε ειδική δομή λόγω προχωρημένης άνοιας, μοναδική ζωντανή συντροφιά του είναι ο Σίξτεν (Sixten), ένας πιστός σκύλος ράτσας ελκχάουντ. Η κεντρική σύγκρουση του έργου πυροδοτείται όταν ο ενήλικος γιος του, ο Χανς, τον πιέζει να δώσει τον σκύλο, θεωρώντας ότι δεν είναι πλέον σε θέση να τον φροντίσει. Αυτή η απειλή αποξένωσης από το κατοικίδιό του μετατρέπεται για τον Μπου σε μια ύστατη, απεγνωσμένη μάχη για τη διατήρηση της προσωπικής του αξιοπρέπειας και του ελέγχου της ζωής του.
✍ Η ψυχογραφία των χαρακτήρων αναδεικνύεται με εξαιρετική ωριμότητα, αποφεύγοντας τις εύκολες κατηγοριοποιήσεις. Ο Μπου παρουσιάζεται ως ένας άνθρωπος με πλούσιο εσωτερικό κόσμο και νεανική ψυχή, η οποία έρχεται σε τραγική και ταπεινωτική αντίθεση με ένα σώμα που τον προδίδει καθημερινά. Ο Χανς δεν είναι ο «κακός» της υπόθεσης, αλλά ένας άνθρωπος εγκλωβισμένος στο βάρος της ευθύνης, ο οποίος προσπαθεί να προστατεύσει τον πατέρα του, έστω και με έναν τρόπο που μοιάζει αυταρχικός. Αυτή η αντιστροφή των ρόλων, όπου το παιδί αναγκάζεται να γίνει «γονέας» του ίδιου του του γονέα, αποτυπώνεται με μοναδικό ρεαλισμό. Παράλληλα, ο σκύλος Σίξτεν λειτουργεί ως ένας αυτόνομος, βουβός χαρακτήρας που προσφέρει καθαρή αγάπη, ενώ ο Τούρε, ο εκκεντρικός παιδικός φίλος του Μπου, αποτελεί τη μοναδική του γέφυρα με το παρελθόν.
✍ Η γραφή της Ridzén χαρακτηρίζεται από έναν αυθεντικό σκανδιναβικό μινιμαλισμό. Η γραφή της είναι λιτή, χαμηλόφωνη, χωρίς μελοδραματικές εξάρσεις, καταφέρνοντας όμως να επιτύχει μια σπάνια συναισθηματική πυκνότητα. Η δομή του βιβλίου ενισχύει αυτή την αίσθηση: η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Μπου, ο οποίος απευθύνεται νοερά στη σύζυγό του, διακόπτεται ανάμεσα στα κεφάλαια από τις σύντομες, ψυχρές και κλινικές σημειώσεις των φροντιστών της «Βοήθειας στο Σπίτι». Αυτό το έξυπνο εύρημα δημιουργεί μια συγκλονιστική αντίθεση ανάμεσα στην αντικειμενική, ιατρική πραγματικότητα και τον ζωντανό κόσμο των αναμνήσεων, του κυνηγιού και των παλιών λαθών που κουβαλά ο ήρωας στο μυαλό του.
✍ Αυτή η ιδιαίτερη λογοτεχνική προσέγγιση βρίσκει τον ιδανικό της αγωγό στην εξαιρετική μετάφραση της Αγγελικής Νάτση. Έχοντας βαθιά γνώση της σουηδικής γραμματείας, η Νάτση διατηρεί ανέπαφο τον μινιμαλισμό του πρωτοτύπου χωρίς να καταφεύγει σε εύκολους συναισθηματισμούς. Το μεγαλύτερο επίτευγμά της εντοπίζεται στην απόδοση της σιωπής, καθώς μεταφέρει με απόλυτη φυσικότητα στα ελληνικά τη δυσκολία των ηρώων να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, ενώ χειρίζεται υποδειγματικά την υφολογική εναλλαγή ανάμεσα στη ζεστή, εσωτερική φωνή του Μπου και τον ψυχρό, υπηρεσιακό τόνο των εκθέσεων της πρόνοιας.
✍ Η αυθεντικότητα της ιστορίας πηγάζει άμεσα από το προσωπικό και επαγγελματικό υπόβαθρο της δημιουργού. Η Lisa Ridzén έχει αποκαλύψει ότι η ιδέα για το βιβλίο γεννήθηκε όταν η ίδια ανακάλυψε τις γραπτές σημειώσεις των φροντιστών του παππού της μετά τον θάνατό του. Ως κοινωνιολόγος που ερευνά τα πρότυπα αρρενωπότητας στην αγροτική βόρεια Σουηδία, ήθελε να αποτυπώσει πώς αυτοί οι άνδρες, μεγαλωμένοι με το ιδανικό του σκληρού και αυτάρκους εργάτη, δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν την αγάπη τους —κουβαλώντας «το βάρος των ανείπωτων λέξεων»— και πώς βιώνουν την τραυματική εμπειρία της εξάρτησης από άλλους.
✍ Κάτω από το εμφανές κοινωνικό και οικογενειακό στρώμα, το μυθιστόρημα λειτουργεί ως ένας βαθύς υπαρξιακός καθρέφτης. Η Ridzén δεν καταγράφει απλώς τα γηρατειά ως βιολογική φθορά, αλλά ως μια σταδιακή, βίαιη απογύμνωση της ταυτότητας. Ο Μπου, στερούμενος τους κοινωνικούς του ρόλους, έρχεται αντιμέτωπος με το πρωταρχικό ερώτημα: ποιος παραμένει ο άνθρωπος όταν του αφαιρεθούν όλα όσα τον όριζαν; Η απάντηση που δίνει το έργο είναι βαθιά ουμανιστική. Η ουσία της ύπαρξης δεν βρίσκεται στην παραγωγικότητα ή την ισχύ, αλλά στην ικανότητα να σχετίζεσαι, να αγαπάς και να θυμάσαι. Το σώμα μπορεί να εγκλωβίζεται στους τέσσερις τοίχους ενός δωματίου, όμως η συνείδηση παραμένει ένας απέραντος ωκεανός, αποδεικνύοντας ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν μετριέται με ιατρικούς όρους, αλλά αποτελεί μια εσωτερική, απαραβίαστη κατάκτηση.
✍ Το πέταγμα των γερανών προς τον νότο δεν αποτελεί απλώς ένα φυσικό φαινόμενο στο φόντο της ιστορίας, αλλά τον κεντρικό, πολυεπίπεδο μεταφορικό άξονα ολόκληρου του έργου, που προσδίδει μια ποιητική διάσταση στο αναπόφευκτο τέλος. Στη σκανδιναβική παράδοση, οι γερανοί σηματοδοτούν τον ερχομό του χειμώνα και του σκότους. Για τον Μπου, η θέαση αυτών των πουλιών λειτουργεί ως ένα εσωτερικό ρολόι που του υπενθυμίζει ότι ο δικός του «χειμώνας» πλησιάζει και ότι η αντίσταση πρέπει να δώσει τη θέση της στην αποδοχή της θνητότητας. Καθώς το σώμα του καθηλώνεται, οι γερανοί αντιπροσωπεύουν την απόλυτη ελευθερία και την απελευθέρωση από τα επίγεια δεσμά. Το πέταγμά τους συμβολίζει τη μετάβαση της ψυχής μακριά από τον πόνο, ενώ ο νότος, ως προορισμός, ταυτίζεται με τη ζεστασιά, το φως και τη λύτρωση. Η φυγή των γερανών γίνεται έτσι το σύμβολο μιας ειρηνικής μετανάστευσης προς τη συγχώρεση και τη συμφιλίωση με το παρελθόν.
✍ Το «Οι γερανοί πετούν νότια» δεν είναι απλώς ένα χρονικό της ανθρώπινης φθοράς, αλλά ένας θρίαμβος της εσωτερικής δύναμης απέναντι στο αναπόφευκτο. Η Lisa Ridzén, γεφυρώνοντας την κοινωνιολογική της οξύνοια με μια βαθιά ποιητική ευαισθησία, προσφέρει ένα έργο όπου η επαρχιακή μοναξιά της Σουηδίας συναντά τις πανανθρώπινες αγωνίες της ύπαρξης. Μέσα από τη λιτή δομή, τους ρεαλιστικούς χαρακτήρες και τον καθηλωτικό συμβολισμό της μετανάστευσης των πουλιών, το μυθιστόρημα μας υπενθυμίζει ότι το τέλος της ζωής δεν ορίζεται από την κλινική απώλεια της αυτονομίας, αλλά από την ποιότητα της αγάπης, της συγχώρεσης και της αξιοπρέπειας που καταθέτουμε πριν από την τελική πτήση. Είναι μια λογοτεχνική παρακαταθήκη που αφήνει ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στην καρδιά κάθε αναγνώστη.
Στο σπίτι του Μπου στη Νόρλαντ, το μόνο που σπάει τη μονοτονία είναι οι επισκέψεις του προσωπικού της Βοήθειας στο σπίτι. Ευτυχώς που έχει όμως συντροφιά τον αγαπημένο του σκύλο Σίξτεν, οπότε δεν είναι μόνος. Στο κενό που άφησε πίσω της η σύζυγός του, η οποία πλέον ζει σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων με άνοια, ο Μπου τυραννιέται από σκέψεις και αμφιβολίες. Τα χρονικά περιθώρια για να λύσει τη μεγάλη πρόκληση της ζωής του, δηλαδή τη σχέση του με τον γιο του, στενεύουν επικίνδυνα.
Πατέρας και γιος προσπαθούν να βρουν ο ένας τον άλλο, ταυτόχρονα όμως ο γιος είναι πεπεισμένος ότι ο Σίξτεν πρέπει να φύγει από το σπίτι.
Η απειλή να χάσει τον αγαπημένο του σκύλο προκαλεί έναν κυκεώνα συναισθημάτων που κάνουν τον Μπου να θυμηθεί τη ζωή του, τη σχέση του με τον γιο του και τον τρόπο του να δείχνει αγάπη.
Ένα βαθιά συγκινητικό ντεμπούτο για τον αγώνα ενός ηλικιωμένου να διατηρήσει τον έλεγχο της ζωής του.
ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣ
Ένα μυθιστόρημα που θα αγγίξει την καρδιά όλων. Μια απλή αλλά στοχαστική προσέγγιση για τη θνητότητα, την αγάπη και τη φροντίδα.
Guardian
Είναι από αυτά τα βιβλία που θα σε κάνουν να γελάσεις, να κλάψεις και να θες να το κάνεις δώρο σε όλους όσους αγαπάς.
New Yorker
Αυτή η ιστορία για έναν άντρα που υπερασπίζεται το δικαίωμά του να διατηρήσει την ανεξαρτησία του γεννά σκέψεις για τη μνήμη και την πατρότητα.
Financial Times
Μια τρυφερή και μελαγχολική ιστορία για τα γηρατειά, τη φιλία και την αγάπη μεταξύ ζώων και ανθρώπων.
BTJ
Ο Μπου, ένας γκρινιάρης γέρος που δυσκολεύεται να βρει τις σωστές λέξεις, τρύπωσε σιγά σιγά στην καρδιά μου.
M-Magasin
Βρείτε το βιβλίο εδώ: Οι γερανοί πετούν νότια
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
.
#απόψεις #κριτικές #biblio #diavazo #διαβάζω #βιβλια #review #reviews #ilovebooks #instabook #instabooks #read #reader #reading #readingtime #vivlio #book #greekbook #bookblogger #bookstagramgreece #βιβλιοσκωληκες #bookstagram #βιβλιοπροτασεις
#βιβλιοφάγος #book #ilovereading #foryou #bookrecommendations #metaixmio #metaixmio_publishing
Επιμέλεια και σύνταξη για Βιβλίων Ορίζοντες
.
678
124
20