"Δράκουλας" του Μπράμ Στόκερ, γράφει η Καλλιόπη Γιακουμή-Κουγιώνη

Η άποψη της Καλλιόπης Γιακουμή-Κουγιώνη για το βιβλίο

ΔΡΑΚΟΥΛΑΣ
Συγγραφέας: Stoker Bram
Εκδόσεις Κύφαντα

«Καλώς ήρθατε στο σπίτι μου! Ελάτε ελεύθερα. Πηγαίνετε με ασφάλεια. Και αφήστε κάτι από την ευτυχία που φέρνετε!»

✍ Με αυτόν τον απόκοσμο, σχεδόν τελετουργικό χαιρετισμό, ο Κόμης Δράκουλας υποδέχεται τους αναγνώστες στον πύργο του για πάνω από έναν αιώνα τώρα. Αν και η μορφή του βρικόλακα προϋπήρχε στη λαϊκή παράδοση και τη λογοτεχνία, ο Μπραμ Στόκερ κατάφερε να δημιουργήσει τον απόλυτο, εμβληματικό ηγεμόνα του σκότους. Ο Κόμης δεν έμεινε περιορισμένος στις σελίδες ενός βιβλίου· «πέταξε» σαν νυχτερίδα έξω από αυτές, στοιχειώνοντας την παγκόσμια πολιτιστική φαντασία και θέτοντας τους κανόνες για κάθε μετέπειτα σκοτεινό αρχέτυπο.

✍ Ωστόσο, για τον σύγχρονο αναγνώστη που επιλέγει να επιστρέψει στις ρίζες του μύθου, η εμπειρία είναι μια συγκλονιστική αποκάλυψη. Ο Δράκουλας δεν είναι μια γραμμική ιστορία τρόμου, αλλά ένα δαιδαλώδες γοτθικό οικοδόμημα που παραμένει αξεπέραστο λόγω της ευφυούς αφηγηματικής του δομής. Ο Στόκερ επιλέγει να μην είναι ο παντογνώστης αφηγητής· αντίθετα, «συναρμολογεί» τον φόβο ψηφίδα-ψηφίδα μέσα από ημερολόγια, προσωπικές επιστολές, τηλεγραφήματα και αποκόμματα εφημερίδων. Αυτή η πολυφωνική προσέγγιση προσδίδει στο έργο μια αίσθηση αληθινού ντοκουμέντου, κάνοντας το μεταφυσικό να μοιάζει ανατριχιαστικά ρεαλιστικό, σαν να ξεφυλλίζεις τα απόρρητα πειστήρια μιας υπόθεσης που συνέβη στις πιο σκοτεινές γωνιές της ιστορίας.

✍ Η παρούσα έκδοση από τις εκδόσεις Κύφαντα, αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, μια σπάνια φιλολογική και τυπογραφική προσφορά. Η εμπειρία ξεκινά από την εξαιρετική εισαγωγή της Αρετής Φωτοπούλου, η οποία λειτουργεί ως απαραίτητος ξεναγός στον μυστηριώδη και πολυεπίπεδο κόσμο του Κόμη. Όμως, το πραγματικό διαμάντι αυτής της προσπάθειας είναι η μετάφραση του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Η καθαρεύουσα του «κοσμοκαλόγερου» των γραμμάτων μας δεν αποτελεί εμπόδιο· αντίθετα, παραμένει απόλυτα κατανοητή και προσδίδει στο κείμενο μια υποβλητική, αρχαϊκή αύρα που ταιριάζει γάντι στην κλειστοφοβική ατμόσφαιρα του 19ου αιώνα. Η γλώσσα του Παπαδιαμάντη λειτουργεί σαν μια γέφυρα που μας μεταφέρει ακαριαία από την απόκρημνη κάθοδο του Τζόναθαν Χάρκερ στα άγρια Καρπάθια —εκεί όπου η απομόνωση είναι ψυχολογική και το λογικό καταρρέει— μέχρι την ομιχλώδη, απειλητική εισβολή του κακού στους δρόμους του βικτοριανού Λονδίνου.

✍ Σε αυτό το γλωσσικό περιβάλλον, η σύγκρουση των δύο κόσμων γίνεται σχεδόν χειροπιαστή: από τη μία η αρχέγονη, δεισιδαιμονική Ανατολή και από την άλλη η ορθολογική, ανεπτυγμένη Δύση. Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η μεγαλύτερη παρεξήγηση της ποπ κουλτούρας. Ο Δράκουλας του Στόκερ δεν είναι ο ρομαντικός ή τραγικός αντι-ήρωας που μας επέβαλε ο κινηματογράφος —ακόμη και η περιβόητη ταινία του 1992 αστοχεί στην ουσία του χαρακτήρα. Ο αρχικός Δράκουλας είναι ένα ατόφιο τέρας, μια σκοτεινή δύναμη που οδηγείται από μια αδηφάγο πείνα για αίμα και έναν ανεξέλεγκτο πόθο να επιβληθεί. Είναι η ενσάρκωση του απόλυτου «Άλλου», ένας καθρέφτης που αντανακλά τις πιο βαθιές κοινωνικές, σεξουαλικές και υπαρξιακές αγωνίες της ανθρωπότητας.

✍ Απέναντι σε αυτό το κτηνώδες κακό, οι ήρωες επιστρατεύουν τα επιτεύγματα του σύγχρονου πολιτισμού τους. Είναι συναρπαστικό να βλέπεις πώς η στενογραφία, οι φωνογράφοι και οι πρωτοποριακές ιατρικές μέθοδοι γίνονται τα όπλα με τα οποία προσπαθούν να δαμάσουν ένα σκοτάδι που αρνείται να πεθάνει. Ο Βαν Χέλσινγκ στέκεται ως η πνευματική γέφυρα ανάμεσα στην επιστήμη και το μεταφυσικό, ενώ η Μίνα Χάρκερ αναδεικνύεται στον πραγματικό ηθικό και διανοητικό πυρήνα της ιστορίας. Είναι μια γυναίκα που με τη μεθοδικότητα και το σθένος της ανατρέπει κάθε στερεότυπο της εποχής της, αποδεικνύοντας ότι ο τρόμος νικιέται μόνο με τη γνώση και τη συλλογική δράση.

✍ Τελικά, ο Δράκουλας καταφέρνει το ακατόρθωτο: να κάνει το απίθανο να μοιάζει λογικά αναπόφευκτο. Μας υπενθυμίζει ότι το παρελθόν δεν πεθαίνει ποτέ πραγματικά· παραμονεύει πάντα στις σκιές του παρόντος μας, περιμένοντας τη στιγμή που ο ορθολογισμός μας θα χαλαρώσει, για να διεκδικήσει ξανά τη θέση του στο φως.

Σύνοψη από το οπισθόφυλλο

1903: Το πασίγνωστο γοτθικό μυθιστόρημα του Bram Stoker «Dracula» (1897) μεταφράζεται από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, για την εφημερίδα Νέον Άστυ, όπου δημοσιεύεται σε 116 συνέχειες από τις 27 Ιανουαρίου ως τις 24 Ιουνίου με τον τίτλο «Ο πύργος του Δράκουλα».

1906: Η μετάφραση αναδημοσιεύεται στο «Α.Ο.Δ.Ο» του Βλάση Γαβριηλίδη, περιοδικό ποικίλης ύλης της εποχής.

2025: Κυκλοφορεί για πρώτη φορά σε βιβλίο από τις Εκδόσεις Κύφαντα με εισαγωγή και φιλολογική επιμέλεια της φιλολόγου Αρετής Φωτοπούλου, Μ.Α., σε καλαίσθητη σκληρόδετη έκδοση.

Ο μελετητής του παπαδιαμαντικού έργου Λάμπρος Καμπερίδης προτείνει να αντιμετωπίσουμε το έργο του Σκιαθίτη, μεταφραστικό και πρωτότυπο, ως ενιαίο, στο οποίο «οι αμφίδρομες επιδράσεις […] σημαδεύουν τους δύο πόλους της δημιουργίας του». Γνωρίζουμε ότι ο Παπαδιαμάντης είχε το περιθώριο της επιλογής των κειμένων που μετέφραζε. Επιπλέον, «ο τρόπος με τον οποίο εργάζεται κατά την εκπόνηση των μεταφράσεων είναι δημιουργικός, καθώς προσλαμβάνει το πρωτότυπο και το φιλτράρει μέσα από το δικό του γλωσσικό αισθητήριο, δημιουργώντας ένα έργο ζωντανό και ισότιμο και επηρεαζόμενος και ο ίδιος από το πρωτότυπο». (Από την εισαγωγή του βιβλίου).

❗Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Μπραμ Στόκερ (1847-1912), ιρλανδός συγγραφέας διάσημος για το έργο του “Δράκουλας”, το οποίο επηρέασε καθοριστικά το φανταστικό, τη “γοτθική” λογοτεχνία και τη λογοτεχνία τρόμου στα πρόθυρα του 20ου αιώνα, άφησε πίσω του μια κληρονομιά με πολλά νέα στοιχεία για την εξέλιξη του είδους. Σ’ αυτόν οφείλεται επίσης η φιλολογία σχετικά με την “κατάρα της μούμιας”, θεματολογία που εισήγαγε ο Στόκερ με το έργο του “The Jewel of Seven Stars” (“Το πετράδι των επτά αστεριών”, 1903). Ένα εξίσου σημαντικό -και παραγνωρισμένο- έργο του είναι και το “The Lair of the White Worm” (“Η φωλιά του λευκού φιδιού”, 1911), μια συνταρακτική νουβέλα έντονης μυστηριακής ατμόσφαιρας, παγανιστικών αινιγμάτων, τρόμου και ξεχασμένων θρύλων που αναβιώνουν στη σύγχρονη εποχή, μέσα από τη βαμπιρική φιγούρα, η οποία πλέον έχει θηλυκή μορφή και στοχεύει στα γενετήσια ένστικτα με νέα δαιμονικά χαρακτηριστικά (το έργο έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο από τον Κεν Ράσελ).

Ο Μπραμ Στόκερ έγραψε, συνολικά, δώδεκα μυθιστορήματα: “The Primrose Path”, 1875, “The Snake’s Pass”, 1890, “The Watter’s Mou’”, 1895, “The Shoulder of Shasta”, 1895, “Dracula”, 1897, “Miss Betty”, 1898, “The Mystery of the Sea”, 1902, “The Jewel of the Seven Stars”, 1903, “The Man” -ή “The Gates of Life”- 1905, “Lady Athlyne”, 1908, “The Lady of the Shroud”, 1909, “Lair of the White Worm” -ή “The Garden of Evil”- 1911, τρεις συλλογές διηγημάτων: “Under the Sunset”, 1881, “Snowbound”, 1908, “Dracula’s Guest”, 1914, αρκετά διηγήματα που δημοσιεύτηκαν ανεξάρτητα (όπως τα “Βridal of Dead”, “Buried Treasures”, “The Chain of Destiny”, “The Crystal Cup”, “The Dualitists” -ή “The Death Doom” ή “The Double Born”- “The Fate of Fenella”, “The Gombeen Man”, “In the Valley of the Shadow”, “The Man from Shorrox”, “Midnight Tales”, “The Red Stockade”, “The Seer”), καθώς και τα μη λογοτεχνικά βιβλία: “The Duties of Clerks of Petty Sessions in Ireland”, 1879, “A Glimpse of America”, 1886, “Personal Reminiscences of Henry Irving”, 1906 και “Famous Impostors”, 1910.

Επιμέλεια και σύνταξη για Βιβλίων Ορίζοντες

Η Καλλιόπη Γιακουμή-Κουγιώνη γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Ρόδο.

Είναι παντρεμένη και χει τρεις γιους. Ζει στην Κοζάνη με την οικογένειά της. Λατρεύει τα βιβλία και όέ,τι έχει σχέση με αυτά. Η αγάπη της αυτή την οδήγησε στο να δημιουργήσει τη βιβλιοφιλική ομάδα και το site «Βιβλίων Ορίζοντες».

Παρ’ όλο που η επαφή της με το βιβλίο, τους φίλους του και με συγγραφείς είναι καθημερινή, η αγάπη αυτή όλο και μεγαλώνει και την πλημμυρίζει.

Έγινε ανάγκη που ψάχνει συνεχώς τρόπους για να εκφραστεί, να μοιραστεί, να γίνει ανταποδοτική, έτσι οδηγήθηκε στη συγγραφή του πρώτου της “ΜΑΤΩΜΕΝΗ ΑΝΑΜΝΗΣΗ” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΥΔΡΟΠΛΑΝΟ. Επίσης συμμετέχει με διηγήματα της στα παρακάτω συλλογικά έργα Νιώθω, εκδόσεις Ελκυστής, 13 Συλλογή Διηγημάτων Τρόμου & Σκοτεινής Φαντασίας, εκδόσεις Lefalok, Διεθνής επετειακή ανθολογία. 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας, εκδόσεις Καμπύλη, Του έρωτα το κόκκινο, Εκατό χρόνια Σμύρνη, “Femina” και “The dark legends of the world” από τις εκδόσεις Διάνοια.

@kyfantabooks

#απόψεις #κριτικές #biblio #diavazo #διαβάζω #βιβλια #review #reviews #ilovebooks #instabook #instabooks #read #reader #reading #readingtime #vivlio #book #greekbook #bookblogger #bookstagramgreece #βιβλιοσκωληκες #bookstagram #βιβλιοπροτασεις
#βιβλιοφάγος #book #ilovereading #foryou #bookrecommendations #kyfantabooks #ekdoseiskyfanta #εκδόσειςκύφαντα