Οι νέες κυκλοφορίες και τα εξώφυλλα των βιβλίων που κυκλοφόρησαν πρόσφατα από τις Εκδόσεις Πατάκη.
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΓΓΙΓΜΑΤΩΝ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΜΙΜΗΣ ΑΝΔΡΟΥΛΑΚΗΣ
Όπως δηλώνει ο συγγραφέας, «Ως γιος μοδίστρας, ασκήθηκα από μικρός ν’ αποκωδικοποιώ τον ψίθυρο των γυναικών στην πρόβα. Μεγάλος το ’χα τάμα να γράψω ένα βιβλίο αναζητώντας το νήμα στον ψυχοσεξουαλικό κόσμο της γυναίκας. Έτσι γεννήθηκε Η γιορτή των αγγιγμάτων». Είναι οι ιστορίες γυναικών, βιωμένες εμπειρίες.
Ιστορίες γυναικών. Παραλλαγές και παράφωνες νότες στο ίδιο θέµα, τη Θηλυκότητα. Οι αφηγήσεις γύρω από το τζάκι στο «µοναστήρι» αναζητούν το νήµα στον ψυχοσεξουαλικό κόσµο της γυναίκας κι επιβεβαιώνουν: η γυναίκα δεν «κλείνει» ποτέ, η θηλυκότητα, χωρίς ηλικία, είναι η αναµνηστική γιορτή όλων των αγγιγµάτων, σιωπηλών µηνυµάτων, βιωµάτων στη διάρκεια της ζωής από τα πρώτα χρόνια της.
Η Λογοτεχνία συναντά την Ψυχανάλυση και τη Νευροεπιστήµη, τα γονίδια και οι νευρώνες το Ασυνείδητο και το φαντασιακό κι ερµηνεύουν: ερωτική ολοκλήρωση, ναρκισσισµό, ενοχή, εξιδανίκευση και µαζοχισµό, φετιχισµό, γυναικεία οµοφυλοφιλία, µιµητική επιθυµία, ζήλια, απώλεια εαυτού, φοβία κι εγκατάλειψη. Ο γιος µοδίστρας αφιερώνει τη σπουδή στη Θηλυκότητα –αντί για την Τεχνητή Νοηµοσύνη– στο µεγαλύτερο θαύµα στο Σύµπαν, στον ανθρώπινο εγκέφαλο, και µάλιστα στη θηλυκή πολυτροπία του.
ΔΑΜΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΚΤΗΝΟΣ (Νέα έκδοση)
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΕΡΣΗ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ
Tόπος, Αθήνα. Χρόνος, 2003. Ένας πενηντάρης, πρώην επαναστάτης και νυν επιτυχηµένος σύµβουλος υπουργού, στη µέγκενη της υπαρξιακής κρίσης. Η παραµεληµένη Ιταλίδα σύζυγος. Η καλλίγραµµη ερωµένη.
Ο αποξενωµένος έφηβος γιος. Το παιχνίδι των διαψεύσεων. Οι ερωτικές ταυροµαχίες. Οι θαµµένες προσδοκίες και γιατί ένα ποίηµα γίνεται στοίχηµα ζωής.
Ένα διορατικό µυθιστόρηµα για µια κοινωνία που οδεύει στην αναπόφευκτη κατάρρευση.
.
ΜΕΣΟΤΟΙΧΙΕΣ. ΑΘΕΑΤΟΙ ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΟΙ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΜΙΣΕΛ ΦΑΪΣ
Δωµάτια της ζωής και της αφήγησης, δωµάτια της µνήµης και της λήθης, δωµάτια µε πρόσωπα, πράγµατα, χρόνους και σκηνικά του εαυτού και της Ιστορίας, δωµάτια που µετεωρίζονται ανάµεσα στην αυτοβιογραφία και στην αυτοµυθοπλασία.
Aντλώντας από την ποιητική του ονείρου, του θραύσµατος και της περιπλάνησης, ο συγγραφέας πασχίζει να βρει εξόδους, κρύπτες, µεσοτοιχίες σ’ αυτά τα εκατό δωµάτια, σ’ αυτές τις εκατό ιστορίες, κυρίως όµως να τα διασχίσει για να συναντήσει, να συνοµιλήσει και, αν είναι εφικτό, να συµφιλιωθεί µε τους ενοίκους τους – αυτούς τους αθέατους συγκάτοικους που αναστατώνουν (εντός κι εκτός γραφής) την καθηµερινότητά του.
Το παρόν βιβλίο µαζί µε την Εξουθένωση. Ντοκιµαντέρ ονείρων (2022) και το Αµήν. Προσευχές στο Κενό (2024) κλείνει µιαν άτυπη τριλογία που περιστρέφεται γύρω από τους µηχανισµούς της απώλειας (ατοµικής και συλλογικής) στο πέρασµα του χρόνου.
.
H ΑΓΕΛΗ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΒΙΚΥ ΤΣΕΛΕΠΙΔΟΥ
Το χρονικό µιας γυναικοκτονίας µέσα από τα µάτια του δράστη και των ανθρώπων του περιβάλλοντός του. Οι έξι αφηγητές, καθώς συµπληρώνουν το παζλ του εγκλήµατος και του προσώπου που το διέπραξε, έρχονται σταδιακά αντιµέτωποι µε τα δικά τους λάθη και πάθη.
Ο γυναικοκτόνος, σε µια διαρκή, υπόγεια συνοµιλία µε το θύµα, παρεµβαίνει κάθε τόσο στα λεγόµενα των αφηγητών για να εκφράσει τη δική του εκδοχή της πραγµατικότητας. Άλλοτε σαν µουρµουρητό κι άλλοτε σαν κραυγή, ξεδιπλώνονται οι σκέψεις του για τον έρωτα και τον θάνατο, τη λογική και την τρέλα, την οµορφιά και την ασχήµια του κόσµου, τον ίδιο του, εν τέλει, τον εαυτό και το καθρέφτισµά του στα µάτια της αγέλης του.
Ένα µυθιστόρηµα για τη σκοτεινή ανθρώπινη φύση, τη συνθήκη του «ανήκειν» και τη βία στον έρωτα, τα πολλαπλά πρόσωπα της αλήθειας και τον καταλυτικό ρόλο της αφήγησης.
ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ
.
ΠΛΑΤΩΝΑΣ
ΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ROBIN WATERFIELD
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΑΣΤΕΡΙΟΥ
Η συγγραφή μιας βιογραφίας του σημαντικότερου ίσως αρχαίου φιλοσόφου αποτελεί πρόκληση και πολλοί θα έκριναν πως είναι ανέφικτο εγχείρημα. Οι πληροφορίες για τη ζωή του Πλάτωνα στις αρχαίες πηγές είναι λιγοστές και μη αξιόπιστες. Δεν μπορούμε να καθορίσουμε με ακρίβεια τη χρονολογία συγγραφής των έργων του, δεν έχει σωθεί κανένα επίσημο έγγραφο της Αθήνας που να αναφέρει το όνομά του και ο ίδιος δεν αναφέρεται σχεδόν καθόλου στον εαυτό του στα έργα του. Τόσο στη διάρκεια της ζωής του όσο και στη συνέχεια ο Πλάτωνας θεωρήθηκε σχεδόν θεός. Αυτή η αντίληψη οδήγησε στην επινόηση πολλών ιστοριών για αυτόν, τόσο από εκείνους που τον λάτρευαν όσο και από τους επικριτές του. Εντούτοις, όπως αποδεικνύει αυτή η πρώτη εκτεταμένη βιογραφία του Πλάτωνα, η εκτενής πραγμάτευση της ζωής του είναι και εφικτή και χρήσιμη. Ο Robin Waterfield εξετάζει όλες τις ιστορίες για τον φιλόσοφο και τις σχετικές αρχαίες πηγές, απορρίπτοντας μερικές και αποδεχόμενος πυρήνες αλήθειας σε άλλες. Εκτός από την προσπάθεια ανακάλυψης βιογραφικών λεπτομερειών, ο συγγραφέας απαντά σε μια σειρά από σχετικά ερωτήματα όπως: Τι είδους συγγραφέας ήταν ο Πλάτωνας; Πώς θα πρέπει να διαβάζουμε τους πλατωνικούς διαλόγους; Γιατί ο Πλάτωνας επέλεξε να γράψει διαλόγους και όχι πραγματείες; Ποια είναι η σχέση των ιδεών του Πλάτωνα με τον αποκαλούμενο «πλατωνισμό»;
.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΟΥΤΑΡΗΣ
Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΙΩΣ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΜΑΚΡΗΣ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ΑΡΗΣ ΔΗΜΟΚΙΔΗΣ
Ο Γιάννης Μπουτάρης ήταν µοναδικός. Και τη µοναδικότητά του αυτή την έφερε και στην ενασχόλησή του µε την πολιτική.
Tο βιβλίο αυτό είναι µια απόπειρα να κατανοηθεί το σπάνιο φαινόµενο ένας άνθρωπος του επιχειρηµατικού κόσµου να εξελιχθεί σε µια από τις πιο αναγνωρίσιµες και αντιφατικές πολιτικές προσωπικότητες της Μεταπολίτευσης, και κυρίως το πώς άσκησε «πολιτική αλλιώς», µακριά από κοµµατικές εξαρτήσεις, µε µια ολoδική του πολιτική ηθική. Μια ηθική που διαφέρει από τα µεγάλα λόγια και τις ιδεολογικές βεβαιότητες, που ταυτίζεται µε την ηθική του ρεαλισµού και την αποδοχή του συµβιβασµού, όταν είναι ο µόνος δρόµος να αποφευχθεί η δηµαγωγία.
Η «πολιτική αλλιώς» που ανέδειξε ο Μπουτάρης είναι µάλλον το µάθηµα µιας στάσης ζωής: να έχεις το θάρρος να πεις αυτό που όντως πιστεύεις, να εργάζεσαι για το κοινό καλό χωρίς να λογαριάζεις το προσωπικό κόστος, να εµπιστεύεσαι τη φαντασία και τη δηµιουργικότητα.
«Το ξεχωριστό που φέρνει το βιβλίο του Λεωνίδα Μακρή», όπως σηµειώνει στον πρόλογό του ο Άρης Δηµοκίδης, «είναι ότι δεν µας δίνει µόνο την ιστορία ενός δηµάρχου· µας δείχνει την πιθανότητα µιας άλλης πολιτικής στην Ελλάδα. Και αυτή η πιθανότητα είναι πολύτιµη».
ΣΕΙΡΑ: ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΔΗΜΟΥ
.
ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΤΑΒΛΙ (Νέα έκδοση)
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΝΙΚΟΣ ΔΗΜΟΥ
Όταν ξεκίνησα να σπουδάσω φιλοσοφία, είχα ένα βασικό κίνητρο: να ξεκαθαρίσω τις σκέψεις μου και να θέσω σωστά τα ερωτήματά μου. Η φιλοσοφία δεν είχε απαντήσεις για τα ερωτήματά μου. Τα προβλήματα που τίθενται στο υπαρξιακό επίπεδο μόνο στο υπαρξιακό επίπεδο μπορούν να λυθούν. Αλλά η μακρινή και επίπονη πορεία δεν ήταν μάταιη. Και ακριβώς τα κέρδη της θέλησα να καταγράψω σε αυτό το δοκίμιο.
Έμαθα κατ’ αρχάς τι δεν μπορώ να ισχυρισθώ ή να αποδείξω. Έμαθα και κάτι άλλο: ότι από αυτά που αποδεικνύονται δεν μπορεί να ζήσει κανένας άνθρωπος.Ύστερα, έμαθα να σέβομαι το φαινόμενο. Έμαθα να εκτιμώ την αλήθεια και την ποιότητα της άμεσης εμπειρίας. Ο χώρος της τέχνης, της αγάπης, της επικοινωνίας διευρύνθηκαν και πλουτίστηκαν. Και από την αρχή αυτοί ήταν για μένα οι σημαντικότεροι χώροι.
Και εκεί πάλι θα καταλήξω σε μια λέξη: ελευθερία. Υπάρχει η σκέψη που ελευθερώνει — και η σκέψη που υποδουλώνει. Η σκεπτική στάση και η επιστημονική μέθοδος σίγουρα ελευθερώνουν. Οι δογματισμοί και οι ιδεολογίες υποδουλώνουν. Αν βοήθησα μερικούς ανθρώπους να ανοίξουν τη σκέψη τους, να απαλλαγούν από την κηδεμονία (και την ανάγκη) των δογμάτων, να καταλάβουν πως μια ζωή αδογμάτιστη όχι μόνο είναι δυνατή, αλλά και μπορεί να είναι απόλυτα θετική, τότε νιώθω πως κάτι έκανα. Και πως μπορώ άνετα να παίξω το επόμενο τάβλι μου. Γνωρίζοντας πως η ζωή είναι κάποιες στιγμές τραγική, κάποιες στιγμές ακατανόητη και κάποιες στιγμές υπέροχα όμορφη.
Ν.Δ.
ΠΟΛΙΤΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ
.
ΦΑΣΙΣΜΟΣ. Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΣΩΤΗ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ
Αυτό το σύντοµο βιβλίο είναι µια αφήγηση της ιστορίας του φασισµού: µε σχετικά λίγα και σχετικά απλά λόγια προσπαθώ να περιγράψω τις περιπέτειες, τις πτυχές και τα χαρακτηριστικά της φασιστικής ιδεολογίας, να φωτίσω σκοτεινά σηµεία και παρεξηγήσεις και να αποτιµήσω ένα σύνολο αντιλήψεων και στάσεων, µερικές από τις οποίες –ο εθνικισµός, ο λαϊκισµός, ο αυταρχισµός– είναι ακόµα ενεργές και διαχέονται σε ιδεολογικά συστήµατα που θεωρούνται «αντιφασιστικά». Ανάµεσα στα ζητήµατα που αναλύω είναι οι οµοιότητες και οι διαφορές ανάµεσα στον φασισµό και στον ναζισµό, οι διανοητικές ρίζες της φασιστικής ιδεολογίας, καθώς και οι σχέσεις της µε τον σοσιαλισµό, την ανδροκρατία, τον πολιτικό και κοινωνικό συντηρητισµό, τον λαϊκισµό και το ριζοσπαστικό ισλάµ. Αν και, εφόσον ο φασισµός γεννήθηκε σε συγκεκριµένες ιστορικές συνθήκες, επικεντρώνοµαι περισσότερο στην περίπτωση της Ιταλίας, το βιβλίο παρουσιάζει τις εκδοχές του φαινοµένου σε διαφορετικές χώρες στη διάρκεια του 20ού αιώνα και την εξέλιξή του στον 21ο.
Το Φασισµός, η ιστορία µιας ιδεολογίας απευθύνεται σε όσους έχουν µια γενική ιδέα για το θέµα και επιθυµούν να εµβαθύνουν στην ιστορία και να κατανοήσουν γιατί ο φασισµός συνεχίζει να µας στοιχειώνει. Μπορεί επίσης να αποβεί χρήσιµο σε όσους τείνουν να χαρακτηρίζουν «φασίστα» οποιονδήποτε δεν ενστερνίζεται τις ιδέες τους, καθώς και σε όσους αποδέχονται αδιαµαρτύρητα τη δράση φασιστών µόνο και µόνο επειδή δεν αυτοπροσδιορίζονται ως φασίστες.
ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ
.
Ε.Χ. ΓΟΝΑΤΑΣ
ΜΙΚΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΦΡΑΓΚΙΣΚΗ ΑΜΠΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ
Σχεδόν είκοσι χρόνια από τον θάνατό του, βλέπω ακόμη τον Ε.Χ. Γονατά να ψάχνει έντρομος στη μεγάλη δερμάτινη τσάντα που πάντα κουβαλούσε, θαρρείς σαν γιατρός, για να βρει το πολύτιμο εργαλείο που θα τον βοηθούσε καλύτερα στην εξερεύνηση του κόσμου: τα γυαλιά του, ένα κολλύριο για τα μάτια, μια φωτοτυπία, ένα απόκομμα εφημερίδας, τα κλειδιά του. Ήταν σαν να προσπαθούσε να θεραπεύσει την αντιφατική και ανησυχητική φύση της πραγματικότητας με ένα ελάχιστο αλλά αναγκαίο «τίποτε», κρυμμένο καλά, μέσα στο μυστικό και ανεξέλεγκτο στριφογύρισμα του χρόνου – ένας γιατρός της ψυχής μας; Ίσως. Οι κριτικοί της γενιάς του τον είπαν «ονειροποιό», «παραδοξογράφο», «ερημίτη της Κηφισιάς», «αυτοεξόριστο στο εργαστήρι του». Μόνο μετά το 1980 το έργο του άρχισε να γίνεται γνωστό, να συζητιέται, να εμπνέει τους νεότερους, να αποκτά φανατικούς αναγνώστες, να βρίσκει μαθητές, να διασκευάζεται για το θέατρο. Γιατί δεν είναι μυστικό ότι εκείνος ανέδειξε στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τις αρετές και τη μαγεία της λεγόμενης «μικρής φόρμας», της λογοτεχνικής μινιατούρας. Αυτό το επέτυχε καλλιεργώντας συνειδητά μια πρόζα με ποιητική εμβέλεια. Η πρόζα αυτή, ιδιόμορφη και ανήσυχη, συγγενεύει με το παραδοξογράφημα, τη φανταστική λογοτεχνία, τη «νουβέλα θαυμασίων πράξεων», το «merveilleux» του Μπρετόν, την ονειρική αφήγηση, και έχει προσλάβει τη μορφή της σύντομης και παράξενης ιστορίας.
Tο βιβλίο αυτό άρχισε να γράφεται από παλιότερα. Γεννήθηκε στα χρόνια της φιλίας μου με τον Γονατά, που κράτησε από τη γνωριμία μας το 1980 μέχρι τον θάνατό του. Ένα πρώτο υλικό σχηματίστηκε όταν δίδαξα το έργο του στο πλαίσιο της μεταπολεμικής λογοτεχνίας και των πρωτοποριακών κινημάτων στον Τομέα Φιλολογίας του ΑΠΘ. Η τελική μορφή είναι αποτέλεσμα εντατικής προσπάθειας των τελευταίων χρόνων.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου παρακολουθεί τη ζωή και την πνευματική διαμόρφωση του συγγραφέα μέσα από το έργο και την αλληλογραφία του, τη σχέση με τους δασκάλους του, ιδιαίτερα τον Νίκο Εγγονόπουλο, και με τους φίλους του Γιώργο Κοτζιούλα, Γιώργο Μακρή, Μίλτο Σαχτούρη, Δημήτρη Παπαδίτσα, Νίκο Καχτίτση, Αλέξη Ακριθάκη.
Tο δεύτερο μέρος περιλαμβάνει «Σημειώματα», στα οποία επανέρχομαι πιο διεξοδικά στους αγαπημένους του συγγραφείς και φίλους και σε ζητήματα-κλειδιά του έργου του.
Φ. Α.
.
ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΥΒΟΥ
ΣΤΑΘΜΟΙ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑΣ
1866-2023
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Η ελληνική πεζογραφία είναι έτσι κι αλλιώς ένα πολύεδρο, με τις ετερογενείς ιστορικές περιόδους, τα πολυγενή αφηγηματικά είδη, τις πολλαπλές εξακτινώσεις των αφηγηματικών τρόπων, τις πολυώνυμες αφηγηματικές γωνίες και εστιάσεις, τις ποικιλόμορφες θεματικές της κατευθύνσεις. Και τα χρώματα των εδρών του κύβου, όπως στο παιδικό μου παιχνίδι με τον κύβο του μικρού ταχυδακτυλουργού, αντιστοιχούν, μεταφορικά εννοείται, στους χρονικούς και ιστορικούς θύλακες της πεζογραφίας που εγκλείονται στον ιστορικό κύκλο του βιβλίου αυτού.
Στις χρωματιστές έδρες του κύβου θα συναντήσουμε τον Εμμανουήλ Ροΐδη και την Πάπισσα Ιωάννα, τις βεβαρημένες ιδεολογικά ερμηνείες του Παπαδιαμάντη. Θα δούμε τι σημαίνει για τις γυναίκες και για τη θέση τους στην κοινωνία και στη λογοτεχνία η πεζογραφία της Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου, τι απηχεί ο σπινθηροβόλος νους του Μιχαήλ Μητσάκη, τι πρόλαβε να αποτυπώσει και ποια Αθήνα ζητούσε να απεικονίσει σε ένα από τα νεανικά δείγματα της μυθιστοριογραφικής του παραγωγής ο Γρηγόριος Ξενόπουλος. Θα προσπαθήσουμε να κοιτάξουμε, χωρίς τα γυαλιά της ηθογραφίας και της λαογραφίας, τα πεζά του Κώστα Κρυστάλλη, το τι αποτυπώνει η διαβρωτική απομυθοποίηση της σάτιρας του Ιωάννη Κονδυλάκη, ο ταξικός προσανατολισμός και ο πολιτικός λόγος του διηγηματογράφου και μυθιστοριογράφου Κωνσταντίνου Θεοτόκη. Θα συναντήσουμε, ακόμα, τον μοντερνιστή και εκ παραλλήλου παραδοσιοκράτη Φώτη Κόντογλου, τον μοναρχικό αλλά και υπερασπιστή της ανοχής και της ελευθερίας Κωνσταντίνο Τσιτσελίκη και τον μυθιστοριογράφο και διηγηματογράφο Στράτη Μυριβήλη, άλλοτε με τους περιορισμούς και άλλοτε με την τόλμη του, καθώς και τον Καζαντζάκη, τον Παύλο Νιρβάνα, τον Γουλιέλμο Άμποτ, τον Καραγάτση, τη Μέλπω Αξιώτη, τον Γιάννη Μαρή, τον Νίκο Καχτίτση, τον Στρατή Τσίρκα, αλλά και τους συγγραφείς της πρώιμης και της ώριμης μεταπολίτευσης.
Β.Χ.
………..
678
124
20