Νατάσα Γκουτζικίδου: “Αν η ζωή μου ήταν βιβλίο, ο τίτλος του θα ήταν απλώς: «Με λένε Νατάσα και είμαι καλά»”

Συνέντευξη στην εκδότρια των εκδόσεων Αυγέρη και αγαπημένη συγγραφέα

Νατάσα Γκουτζικίδου

Με αφορμή τα νέα της καθήκοντα και νέα της βιβλία,                           

Τα βιβλία της κα. Γκουτζικίδου κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Αυγέρη. 

1. Στο αστυνομικό σας μυθιστόρημα Ιανός, ο τίτλος παραπέμπει στον θεό με τα δύο πρόσωπα. Πιστεύετε ότι ο καθένας μας κρύβει έναν ‘‘δεύτερο εαυτό’’ που μπορεί να αποκαλυφθεί κάτω από οριακές συνθήκες, όπως αυτές ενός εγκλήματος;

Ν.Γ: Ο Ιανός δεν είναι σύμβολο διπλής όψης αλλά πολυπλοκότητας. Πιστεύω ακράδαντα πως κανείς δεν γεννιέται με προορισμό το φως ή το σκοτάδι. Είμαστε το αποτέλεσμα των πιέσεων που δεχόμαστε. Κάτω από οριακές συνθήκες, η ηθική γίνεται πολυτέλεια και ο «δεύτερος εαυτός» μας αναλαμβάνει τα ηνία… για να επιβιώσουμε. Συχνά, το έγκλημα δεν είναι παρά η λάθος απάντηση στην αφόρητη πίεση που δέχεται κάποιος και αδυνατεί να διαχειριστεί.

2 . Η αφήγηση στον Ιανό ξεκινά με μια σχεδόν κινηματογραφική ακρίβεια λεπτών (06:23, 06:26…). Τι σας προσέφερε αυτή η χρονομετρική προσέγγιση στην κλιμάκωση της αγωνίας;

Ν.Γ:  Στο αστυνομικό μυθιστόρημα, ο χρόνος δεν είναι απλώς μέτρηση, είναι ο μεγαλύτερος εχθρός, ο απόλυτος αντίπαλος. Καταγράφοντας τα λεπτά, αφαιρώ την απόσταση ασφαλείας. Ο αναγνώστης δεν παρακολουθεί απλώς μια ιστορία που συνέβη, αλλά βιώνει την κλιμάκωση της αγωνίας σε πραγματικό χρόνο. Κάθε δευτερόλεπτο που περνάει στενεύει τα περιθώρια των επιλογών. Όταν βλέπεις το ρολόι να τρέχει, ξέρεις πως δεν υπάρχουν περιθώρια για επιστροφή.

Για το βιβλίο «Πρέπει να πεθάνεις»:

3. Η ηρωίδα σας, η Τζόις Τζέιμς, έρχεται αντιμέτωπη με έναν έρωτα που δεν έσβησε και μια απειλή που την καταδιώκει. Πόσο επηρέασαν οι γνώσεις σας στην Εγκληματολογία τον τρόπο που στήσατε το ψυχολογικό προφίλ της και την αίσθηση του κινδύνου;

Ν.Γ: Η εγκληματολογία δεν είναι για μένα ένα απλό εργαλείο, είναι η βάση της αληθοφάνειας. Δεν ήθελα να γράψω ένα βιβλίο όπου τα προβλήματα λύνονται με «μαγικές» εμπνεύσεις ή συμπτώσεις. Οι γνώσεις μου επέβαλαν μια πειθαρχία. Η Τζόις δεν αντιδρά με βάση το τι βολεύει την πλοκή, αλλά με βάση το πώς λειτουργεί πραγματικά ένας άνθρωπος υπό πίεση. Όταν κατανοείς τους μηχανισμούς του φόβου και της καταδίωξης, η αίσθηση του κινδύνου παύει να είναι λογοτεχνική υπερβολή και γίνεται κάτι άμεσο, σχεδόν χειροπιαστό. Το στοίχημα δεν ήταν να δείξω πόσο έξυπνη είναι η ηρωίδα μου, αλλά πόσο ευάλωτη παραμένει όταν οι συνθήκες δεν επιτρέπουν λάθη.

Για το βιβλίο «Τα φτερά της λιβελούλας»:

4. Σε αυτό το βιβλίο καταπιάνεστε με τη δύναμη της ψυχής και τις δοκιμασίες. Τι συμβολίζουν για εσάς τα “φτερά της λιβελούλας” στις δύσκολες στροφές της ζωής;

Ν.Γ: Σε κάθε μου βιβλίο, η ψυχοσύνθεση των ηρώων είναι ο κεντρικός άξονας. Η ανθρώπινη φύση είναι ανεξάντλητη και αυτό με γοητεύει. Για μένα, «Τα φτερά της λιβελούλας» συμβολίζουν ακριβώς αυτή την παράδοξη αντοχή: κάτι που μοιάζει εύθραυστο, αλλά έχει τη δύναμη να σε κρατήσει όρθιο στις πιο απότομες στροφές. Ο άνθρωπος διαθέτει απρόβλεπτους μηχανισμούς άμυνας. Ακόμα και όταν όλα δείχνουν ότι θα λυγίσει, βρίσκει έναν τρόπο να μεταβολίσει τον φόβο σε κίνηση. Δεν είναι θέμα ηρωισμού, είναι η βιολογική και ψυχική μας ανάγκη να επιβιώνουμε.

5. Υπάρχει κάποιο κοινό στοιχείο ή μια συγκεκριμένη αξία που επιδιώκετε να υπάρχει σε κάθε σας βιβλίο, ανεξαρτήτως είδους;

Ν.Γ:  Η εξερεύνηση της ανθρώπινης φύσης είναι η σταθερά μου. Με ενδιαφέρει να καταλάβω το «γιατί» πίσω από κάθε πράξη, όσο σκοτεινή κι αν είναι. Στα βιβλία μου δεν αναζητώ δικαστές αλλά εξηγήσεις. Επιδιώκω να δίνω στους ήρωές μου μια δεύτερη ευκαιρία, ή τουλάχιστον μια ευκαιρία να ακουστεί η δική τους αλήθεια. Κανείς δεν είναι μόνο οι λάθος επιλογές του. Αν υπάρχει μια αξία που διατρέχει τα γραπτά μου, είναι αυτή: Η κατανόηση πως οι άνθρωποι είναι ημιτελείς και πως, ακόμα και στο αδιέξοδο, υπάρχει πάντα η δυνατότητα μιας νέας διαδρομής.

6. Ως συγγραφέας που εργάζεται και στον χώρο των εκδόσεων, η ενασχόληση με τα κείμενα άλλων σας βοηθά στη δική σας γραφή ή σας αποσυντονίζει;

Ν.Γ:  Το να γράφεις δεν σε απαλλάσσει από την ιδιότητα του αναγνώστη. Το αντίθετο, την ενισχύει. Η ενασχόληση με τα κείμενα άλλων δεν με αποσυντονίζει, λειτουργεί ως άσκηση. Κάθε κείμενο που περνάει από τα χέρια μου με βάζει σε μια διαδικασία περισυλλογής. Παρατηρώ πώς δομούνται οι σκέψεις, πώς χτίζονται οι ρυθμοί, πώς αποφεύγονται οι παγίδες. Η ανάγνωση είναι η «προπόνηση» του συγγραφέα. Σε βελτιώνει, σε κρατάει σε εγρήγορση και σου θυμίζει πως η γραφή είναι μια τέχνη που δεν σταματάς ποτέ να μαθαίνεις.

7. Πώς βιώνετε το κλίμα συνεργασίας στον οίκο; Υπάρχει κάποιο «παρασκήνιο» από την καθημερινότητά σας που θα θέλατε να μοιραστείτε;

Ν.Γ: Με την Ηώ μας συνδέει η κοινή αγάπη για το βιβλίο και μια διαρκής ανάγκη για βελτίωση. Το «παρασκήνιο» της καθημερινότητάς μας δεν περιλαμβάνει πάντα γέλιο, θα ήταν αφύσικο, αλλά είναι πάντα δημιουργικό. Μπορεί να διαφωνούμε έντονα και να συζητάμε για ώρες για μια λεπτομέρεια, όπως η αντίδραση ενός ήρωα που σε μία από τις δύο μας φαίνεται αφύσικη. Αυτή ακριβώς είναι όμως η μαγεία. Η διαφωνία που δεν γίνεται για την επικράτηση, αλλά για την ουσία του κειμένου. Όταν υπάρχει κοινός στόχος, οι ατελείωτες συζητήσεις είναι αυτές που τελικά «γεννούν» το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Είναι μια διαδικασία τριβής που μόνο μπροστά μπορεί να σε πάει. Η Ηώ είναι ένας άνθρωπος που θαυμάζω. Εκτιμώ το τσαγανό και την ευθύτητά της, δεν μασάει τα λόγια της και αυτό είναι σπάνιο. Με εμπνέει το πείσμα της, αλλά κυρίως ο τρόπος που δουλεύει ασταμάτητα με τον εαυτό της.

 

8. Έχετε δηλώσει ότι η έμπνευση είναι προσωπική υπόθεση και δεν αρκεί μόνο να την έχεις. Τι άλλο χρειάζεται ένας συγγραφέας σήμερα για να «επιβιώσει» στον χώρο;

Ν.Γ: Η έμπνευση είναι η αρχή, αλλά δεν είναι το μόνο. Για να επιβιώσει ένας συγγραφέας σήμερα, χρειάζεται κάτι παραπάνω από ταλέντο: χρειάζεται πειθαρχία και αντοχή. Το κλειδί είναι η πίστη στο έργο σου, ακόμα και όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες. Πρέπει να σε ενδιαφέρει η βελτίωση, να μην επαναπαύεσαι ποτέ στις δάφνες σου. Αλλά πάνω από όλα, οφείλεις να ανήκεις στον εαυτό σου. Στον χώρο των εκδόσεων, ο θόρυβος είναι μεγάλος και η κριτική ατελείωτη. Αν δεν έχεις μια σταθερή ρίζα στον δικό σου τρόπο σκέψης, θα χαθείς. Η επιβίωση δεν είναι θέμα δημοτικότητας, είναι θέμα συνέπειας απέναντι σε αυτό που γράφεις.

9. Πώς βλέπετε την κατάσταση της ελληνικής λογοτεχνίας σήμερα; Υπάρχει χώρος για νέες φωνές;

Ν.Γ: Η λογοτεχνία δεν είναι κληρονομικό αξίωμα. Χώρος υπάρχει πάντα, γιατί η ανάγκη για νέες φωνές δεν εξαντλείται. Ωστόσο, η κατάσταση σήμερα είναι μια αντίφαση: η πρόσβαση είναι πιο εύκολη από ποτέ, αλλά λείπει το φιλτράρισμα. Η ευκολία της έκδοσης έχει φέρει στην επιφάνεια πολλή επανάληψη και μίμηση. Βλέπουμε μια συμβατικότητα που συχνά πνίγει την πρωτοτυπία. Το πρόβλημα δεν είναι ο αριθμός των βιβλίων που εκδίδονται αλλά η έλλειψη τόλμης. Οι νέες φωνές πρέπει να βρουν τον τρόπο να ξεχωρίσουν μέσα σε αυτόν τον θόρυβο, όχι ακολουθώντας τα πεπατημένα αλλά γράφοντας με δικό τους, καθαρό πρόσημο.

10. Αν έπρεπε να διαλέξετε μια στιγμή στη συγγραφική σας πορεία που σας άλλαξε, ποια θα ήταν αυτή;

Ν.Γ:  Μετά από πολλά χρόνια στον χώρο και έχοντας πάρει αρκετά ουσιαστικά «μαθήματα», η στιγμή που με καθόρισε ήταν η απόφαση για τη συνεργασία μου με την Ηώ σε εκδοτικό πλέον επίπεδο. Δεν ήταν απλώς μια επαγγελματική κίνηση, αλλά μια συνειδητή επιλογή να δω το βιβλίο από μια άλλη σκοπιά. Όταν μοιράζεσαι το ίδιο όραμα και την ίδια απαίτηση για ποιότητα, η δική σου γραφή παύει να είναι μια μοναχική διαδρομή και γίνεται μέρος ενός ευρύτερου διαλόγου. Αυτή η συνεργασία με ανάγκασε να επαναπροσδιορίσω τις αντοχές μου και να καταλάβω ότι η εξέλιξη δεν σταματά ποτέ, όσα χρόνια κι αν κουβαλάς στην πλάτη σου. Επιπλέον, δεν είναι όλα βιβλίο. Είναι και φιλία, ένας δικός σου άνθρωπος που είναι στη ζωή σου και μοιράζεσαι πράγματα.

11. Οι σπουδές σας στην Κοινωνιολογία και την Εγκληματολογία είναι εμφανείς στον τρόπο που χτίζετε τους χαρακτήρες σας. Πόσο σας βοηθά αυτή η επιστημονική ματιά στην ανάλυση των ανθρώπινων σχέσεων;

Ν.Γ: Η επιστημονική ματιά είναι πλέον μια ασυνείδητη διαδικασία. Με βοηθά να ανατέμνω τις ανθρώπινες σχέσεις χωρίς να μένω στην επιφάνεια. Από παιδί με γοήτευε το «γιατί» πίσω από τις συμπεριφορές. Αυτή η έμφυτη περιέργεια ήταν που με οδήγησε αρχικά στην Κοινωνιολογία και την Εγκληματολογία. Σήμερα, οι σπουδές μου λειτουργούν ως το υπόβαθρο πάνω στο οποίο χτίζω τους χαρακτήρες μου. Δεν τους παρατηρώ απλώς, τους αναλύω κοινωνικά και ψυχολογικά. Αυτή η «επαγγελματική διαστροφή», αν θέλετε, είναι που δίνει στους ήρωές μου ρεαλισμό. Ή έτσι θέλω να πιστεύω. Μου αρέσει να εξερευνώ τις αόρατες κλωστές που συνδέουν τους ανθρώπους.

12. Πώς μοιάζει μια τυπική μέρα για τη Νατάσα; Πόσο εύκολο είναι να “βγάζετε το καπέλο” της εκδότριας, της επιμελήτριας και της εργαζόμενης μητέρας για να φορέσετε αυτό της δημιουργικής συγγραφέα;

Ν.Γ: Η μέρα μου είναι ένας διαρκής αγώνας με τον χρόνο και τις ευθύνες. Όπως των περισσότερων ανθρώπων, δηλαδή. Όμως η συγγραφή δεν είναι ένας ακόμη ρόλος, είναι η ανάγκη μου. Δεν «βγάζω ένα καπέλο» για να φορέσω κάποιο άλλο. Γράφω από πάθος, γιατί αυτή η διαδικασία με ορίζει και με αποτυπώνει πραγματικά. Είναι ο χώρος όπου οι άλλοι ρόλοι υποχωρούν για να μείνει η δική μου φωνή. Όσο κι αν η καθημερινότητα είναι εξαντλητική, η γραφή είναι η μόνη στιγμή που νιώθω απόλυτα συνεπής με τον εαυτό μου.

13. Σε έναν κόσμο γεμάτο “θόρυβο” και υποχρεώσεις, πού βρίσκετε το δικό σας καταφύγιο; Υπάρχει κάποια συνήθεια ή κάποιο μέρος που σας επαναφέρει στις εργοστασιακές σας ρυθμίσεις;

Ν.Γ:  Το πραγματικό μου καταφύγιο είναι ένα τρίπτυχο. Οι άνθρωποί μου, το γράψιμο και η φύση. Αυτά τα τρία, με έναν τρόπο σχεδόν μαγικό, ενώνονται και συναντιούνται μέσα μου. Οι άνθρωποι που αγαπώ μου δίνουν τη γείωση και την ασφάλεια, η φύση μου προσφέρει την απαραίτητη ησυχία για να αναπνεύσω και το γράψιμο είναι ο τόπος όπου όλα μεταβολίζονται σε ιστορίες.

14. Μεγαλώσατε στην Αθήνα αλλά περνάτε τα καλοκαίρια σας στο Διδυμότειχο. Ποια εικόνα ή μυρωδιά από τα παιδικά σας χρόνια κουβαλάτε πάντα μαζί σας και ίσως τρυπώνει ασυνείδητα και στα βιβλία σας;

Ν.Γ: Αν έπρεπε να ξεχωρίσω κάτι που κουβαλάω πάντα μαζί μου, είναι τα ποτάμια και η απόλυτη ελευθερία του έναστρου ουρανού πάνω από τον κάμπο του Διδυμοτείχου. Είναι εικόνες που δεν σβήνουν. Αυτή η αίσθηση του ανοιχτού ορίζοντα, σε συνδυασμό με την επιβλητική παρουσία του κάστρου, τρυπώνει ασυνείδητα στη γραφή μου. Στα βιβλία μου, η φύση δεν είναι ποτέ απλό σκηνικό, είναι ένας ζωντανός οργανισμός που ορίζει τις τύχες των ηρώων.

15. Αν η ζωή σας ήταν βιβλίο, ποιος θα ήταν ο τίτλος του και ποιο χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς σας θα ήταν ο “πρωταγωνιστής”; Η επιμονή, η ευαισθησία ή μήπως η περιέργεια για την ανθρώπινη φύση;

Ν.Γ: Αν η ζωή μου ήταν βιβλίο, ο τίτλος του θα ήταν απλώς: «Με λένε Νατάσα και είμαι καλά». Όσο για τον πρωταγωνιστή… Είναι η αλήθεια που νιώθω όταν λέω πως είμαι καλά όχι ως μια τυπική απάντηση, αλλά ως κατάκτηση.

16. Γράφετε συχνά για το σκοτάδι και το μυστήριο. Η ίδια η Νατάσα τι φοβάται περισσότερο και σε τι επιλέγει να ελπίζει κάθε πρωί;

Ν.Γ:  Στο χαρτί, το σκοτάδι και το μυστήριο είναι εργαλεία. Στην πραγματική ζωή, όμως, ο πραγματικός μου φόβος είναι η απώλεια των ανθρώπων που αγαπώ. Είναι ο μόνος «εχθρός» που δεν αντιμετωπίζεται με έρευνα ή λογική, γι’ αυτό και τον σέβομαι απόλυτα. Ωστόσο, κάθε πρωί επιλέγω την ελπίδα. Όχι μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια συγκεκριμένη πίστη στους ανθρώπους. Παρά τις σκοτεινές πλευρές που εξερευνώ στα βιβλία μου, παρά τις δυσκολίες της καθημερινότητας, επιλέγω να βλέπω το βάθος και την αντοχή που διαθέτουμε.

“Ιανός”

06:23 Κοιτάζω το ρολόι μου. Το τρένο φτάνει σε τρία λεπτά.
06:26 Μπαίνω στο τελευταίο βαγόνι και κάθομαι στη θέση 9Α.
06:39. Μου απομένουν τέσσερα λεπτά για να προσεγγίσω τον τόπο του
εγκλήματος.
06:43 Σε λιγότερο από ένα λεπτό ανασηκώνω την πορτοκαλί κορδέλα.
Το θύμα κείτεται με τα μάτια ορθάνοιχτα σε στάση απόλυτης προσοχής. Ένα
κλαδί από γιασεμί είναι ακουμπισμένο στο στέρνο του.
Είμαι η Έλενα Μαυρίδου, αστυνόμος Α’ στο τμήμα Εγκλημάτων κατά Ζωής
και οι αριθμοί είναι το πάθος μου.
Όταν η νύχτα απλώνεται στην πόλη, ένας δολοφόνος κυκλοφορεί
ανενόχλητος.

Σύντομα ο θάνατος θα σκορπίσει ανασφάλεια και θα διδάξει
πως τα κρυμμένα μυστικά είναι προτιμότερο να θάβονται μαζί με τους
νεκρούς…

.

“Πρέπει να πεθάνεις”

.

Μια γυναίκα που τρέχει μακριά από τις αναμνήσεις της.

Κι ένας έρωτας που δεν έσβησε ποτέ.

 

Η Τζόις Τζέιμς, πρώην lip reader της αστυνομίας, θέλησε μόνο σιωπή.

Αντί για σιωπή, βρήκε θάνατο.

Αντί για γαλήνη, βρήκε τον Ίθαν Μπέκετ ξανά μπροστά της.

 

Κάποια μυστικά δεν θάβονται. Κι όταν αναδύονται, ζητούν αίμα.

Μια φωνή από το παρελθόν ψιθυρίζει: Πρέπει να πεθάνεις.

.

“Τα φτερά της λιβελούλας”

Ένας χτύπος σε κάποιο από τα παράθυρα.

Μια λιβελούλα χτυπάει ξανά και ξανά στο τζάμι.

Θα έπαιρνα όρκο ότι με κοιτάζει. Επιμένει. Θέλει να μπει μέσα.
Πατάω τη σκανδάλη. Μία, δύο φορές. Μετά σιωπή.
Το μόνο που ακούγεται είναι το φτερούγισμά της.

Καθώς η ομίχλη πλανάται πάνω από τη μικρή επαρχιακή πόλη και τα θύματα αυξάνονται, μόνο η ειδική ομάδα του Πιτ Λάρσεν μπορεί να λύσει την υπόθεση και να ανακαλύψει τον δολοφόνο.

 

Μαζί με τη συνάδελφό του Ούμα, ειδικό στη δημιουργία προφίλ, καλούνται να ξεδιπλώσουν το κουβάρι, ενώ ο δολοφόνος παραμένει αόρατος, να απολαμβάνει το κακό που σκορπά.

.

Βρείτε το βιβλίο εδώ:

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα 

.

Επιμέλεια και σύνταξη Καλλιόπη Γιακουμή-Κουγιώνη

.